subota, septembar 22, 2018
Naslovna / Moj Grad / Istorija / Turska Palanka: Bačka Palanka pod Turcima

Turska Palanka: Bačka Palanka pod Turcima

Poraz Ugarske kod Mohača 29.avgusta 1526. označila je početak Osmanske ere u našim krajevima. Predpostavlja se da je teritorija opštine Bačka Palanka pod osmansku vlast pala nedugo posle predaje susedne Bačke tvrđave 1529. godine. Kratak period od Mohačke bitke do pada Bača, nalazila se u sastavu Carstva samoproglašenog cara Jovana Nenada, još poznatog iz izvora kao “ Crni Čovek „. Naime, osmansko prisustvo u pravom smislu te reči, osetilo se tek od 1541. godine, po padu Budima.

Palanka i Ilok na mapi iz 1698. godine
Palanka i Ilok na mapi iz 1698. godine

To je bio težak period u životu naroda na ovim prostorima. Mnoga ranije pomenuta naselja su nestala u tom periodu, a u osvojene delove Turci naseljavaju martolose (vrsta vojnika). Martolosi je raseljeni srpski živalj koji je zajedno sa turskim vojnicima popunjavao vojna utvrđenja. Istom ovom pašaluku su pripadali i Vizić i Neštin, sela koja i danas pripadaju opštini Bačka Palanka.

U ovom periodu stvara se naziv „Palanka“. Prve takve nazive srećemo u mađarskim izvorima, a ne u turskim. U mađarskim izvorima iz 1601. godine stoji i zabeležen podatak da je Palanka 1593. godine zauzeta od strane Turaka.  Pretpostavlja da su Turci bili na ovim prostorima i ranije iako o tome nema pisanih tragova. Turska Palanka je bila okružena šančevima i nasipom sa pšalisadom. Ona je imala isključivo vojni karakter. sam naziv „palanka“ potiče iz latinskog jezika i od reči planca što znači „ograda od kolja„. Ona je na ove prostore došla od Turaka tako što su je Turci preuzeli i modifikovali u svom dodiru sa Vizantijom. Turci su pod „palankom“ podrazumevali utvrđenje opasano nasipom, šančevima i palisadom. Tokom kraćeg perioda osmanskog prisustva na našim krajevima- tj. za vreme Austro-Turskih ratova, Palanka se nalazila na prvoj borbenoj liniji prema Austrijskoj monarhiji.

Pored vojnog utvrđenja postepeno se razvija civilna naselja u okolini. Sve više će ova regija poprimati obeležja civilnog stanovništva i to je u svojim spisima zabeležio inženjer Marsilji 1690. godine.

Zabeleženo je i da se civilno stanovništvo bavilo uglavnom stočarstvom i zemljoradnjom. Plaćali su Turcima danak u vidu harača, desetka i drugih vrsta nameta. Putovanja konjima i kolima preko tadašnje bačke ravnice bila su dosta naporna.Iako je kroz našu opštinu tada prolazio srednjovekovni put Bač – Petrovaradin, tadašnja putna struktura nije bila u dobrom stanju, bila je dosta zapuštena.  Najveću opasnost su predstavljali mnogobrojni razbojnici i pljačkaši, koji su postavljali zasede kraj obližnjih važnijih saobraćajnica. Najsigurniji vid transporta robe i putovanja uopšte,tada, a kao i u ranijim periodima bila je plovidba Dunavom.

Turska nadiranja su zaustavljena posle drugog poraza Turaka kod Beča 1683. godine.

Kada je potpisan Karlovački mir, 26. januara 1699. godine, Turci su definitivno izgubili prava na teritorije severno od Dunava. One su pripale Habzburškoj-Austrijskoj monarhiji, a teritorija naše opštine uključena u sastav njene bačke županije.

(Stojan Maleš)

Pročitajte i ovo

Tarzan, izgleda, ipak nije bio deran palanački

Varoši veličine i duha palanke, pa tako i ove bačke, sačuvale su narativnu istoriju koja …

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.