ponedeljak, septembar 24, 2018
Naslovna / Moj Grad / Istorija / Nastanak naselja Bačka Palanka

Nastanak naselja Bačka Palanka

Ako bismo se vratili u daleku prošlost, čak i u 11. vek, Bačka Palanka ima svoje korene. Naselja nisu postojala u obliku kakvom sada prepoznajemo, već je to bio niz manjih naselja koja nisu bila dugog veka zbog ratova, poplava i čestih seoba.

resized_image2_ff3e1ea46cb9e87834481d95bf107abc

Prvi pisani tragovi vezuju se za 1308. godinu i za teritoriju između sadašnjeg Mladenova i Bačke Palanke. Naime, na tom lokalitetu se nalazilo naselje pod imenom Feldwar ( na mađarskom “ zemljišno utvrđenje „ , koje se pominje sve do 1522. ) . Drugo naselje se beleži istočno od prvog pod imenom Kereztwur ( ili Krstur, koje se pominje u periodu 1314-1520. godine ), a na prostoru između današnjih naselja Gajdobra i Bačka Palanka, spominje se 1327. godine naselje Kereky ( ili Kerekić, u izvorima ga nalazimo do 1512. godine ). Uz obalu Dunava, nasuprot Iloku 1486. godine pominje se oppidum (varošica)Pesth (1486. – 1689.).

Sve u svemu, na teritoriji današnje Bačke Palanke u istorijskim izvorima se mogu pronaći imena sledećih naselja: Tamana, Sulakovac, Čeb, Visinda, Prskovo, Bukin, Kerestur, Ilova, Čardaklija, Stublina i dr.

Iako pričamo o naseljima, takve naseobine uopšte ne liče na sliku naselja kakvu danas možemo sebi da dočaramo. To su bile skupine zemunica, poluzemunica ili niskih stambenih objekata. Danas ta naselja više ne postoje, ali svojim nazivom pojedinih delova atara ukazuju da je srpski živalj ovde bio naseljen: Atovi, Bičanske slatine, Gaja mandra, Golubinjak, Salovac, Suljkovača, Uroška bara, Crkvena pustara, Čebska šuma, Turski šanac, Turski breg, Terkina itd.

Naseljavanje Srba u na prostore današnje Vojvodine uglavnom se vezuje za tursko nadiranje ka Centralnoj Evropi i formiranje neke vrste  „živog bedema“, naseljavanjem balkanskog hrišćanskog stanovništva na tlu Ugraske naspram Osmanske imperije. Dokaz da su i pomenuta ranija srednjovekovna naselja na tlu naše opštine imala slovenski karakter jesu ponajpre njihova imena, kao i mađarski izvori iz doba dinastičkih borbi unutar mađarske kraljevske porodice Arpad tokom 11. veka, koji pominju prisustvo Srba i drugih Slovena na ovim prostorima.

Sa početkom 15. veka postoji veći broj podataka o naseljavanju Srba iz Srbije i Bosne, i to u oblast severno od Dunava, bežeći od nadiruće islamske opasnosti sa juga. Čak je mađarski kralj Sigmund dao 1404. godine na upravu despotu Stefanu Lazareviću deo Banata (predeo oko današnjeg Zrenjanina), a kasnije i druge oblasti. Despot Đurađ Branković je dobio i posede u Bačkoj. Posle pada Smedereva (1459 g.), ugarski vladari i dalje priznaju despostsku titulu Đurađevim naslednicima, tako da 1493. godine ovu titulu dobija Đurađev unuk Jovan ( Ivan ) Branković. Za njegovo ime se vezuje i naziv sela Despotova ( „Szent Ivan“-Sent Ivan )

(Stojan Maleš)

Pročitajte i ovo

Tarzan, izgleda, ipak nije bio deran palanački

Varoši veličine i duha palanke, pa tako i ove bačke, sačuvale su narativnu istoriju koja …

Ostavite odgovor

Vaša adresa e-pošte neće biti objavljena. Neophodna polja su označena *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.